W prężnie rozwijającym się pod koniec XIX wieku Inowrocławiu, powstawało wiele nowych ulic
łączących poszczególne przedmieścia. W związku z tym zaistniała potrzeba wytyczenia nowego szlaku
łączącego ówczesną Heiligeistrasse (obecnie Św. Ducha) z Jazewoerstrasse ( dzisiaj ul. Jacewska )
( ). Niezabudowany dotychczas teren pomiędzy tymi ulicami ( ) połączyła niebawemnowo
wybudowana ulica Kanonierstrasse ( ). Jej nazwa związana była z wybudowanymi w pobliżu
(1899-1900) koszarami 53 ( ) Regimentu Artylerii Pruskiej ( Artill.Regt.Nr 53 ) ( )
Samo słowo"Kanonier" , oznaczało najniższy stopień żołnierza w artylerii i pochodziło od francuskiego
słowa cannonier, a to z kolei od canon -działo.
Ulica Kanonierów- jak nazywali ją polscy mieszkańcy miasta, po wyzwoleniu jego przez
Powstańców Wielkopolskich w 1919 roku, przyjęła nazwę Działowa. Geneza jej powstania ma
również związek z artyleryjską funkcją pobliskich koszar, w których od 1921 roku stacjonował 4 PAL
(4 Kujawski Pułk Artylerii Lekkiej).
We wrześniu 1939 roku, po zdobyciu miasta przez 337 Dywizję Piechoty Wehrmachtu, Niemcy
przywrócili pierwotne pruskie nazewnictwo ulicy. Z tego okresu pochodzi właśnie znaleziona tablica
(1939-45). Zwycięska ofensywa Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku, zakończyła kilkuletnią
okupację Inowrocławia i tym razem powrócono do międzywojennej nazwy tejże ulicy. Do dnia
dzisiejszego ulica Działowa, mająca statut drogi wojewódzkiej nr 252, służy mieszkańcom miasta
i podróżnym przemieszczającym się w kierunku m.in. Włocławka, Bydgoszczy, Torunia.
Odnaleziona tablica została ukryta prawdopodobnie w styczniu 1945 roku, kiedy to niemieccy
okupanci miasta opuszczający pospiesznie Inowrocław, wrzucili ją razem z różnymi przedmiotami
domowego użytku, do naprędce wykopanej dziury w ziemi, w pobliżu ulicy Św.Ducha i Działowej
(w tamtym czasie noszących nazwy: Horst Wessel Strasse i Kanonierstrasse). Tam przeleżała do
1 grudnia 2006 roku, kiedy to przy okazji prowadzonych w tym miejscu prac budowlanych ujrzała
światło dzienne. Po blisko 62 latach od jej zakopania, dzięki uprzejmości pracowników firmy
prowadzącej prace ziemne w tym rejonie oraz Rejonu Gazowniczego w Inowrocławiu, tablica
przekazana została na ręce Wiceprezesa Oddziału Kujawskiego Stowarzyszenia Historyczno -
Turystycznego BASTION - Romualda Szymańskiego ( ), wzbogacając tym samym zbiory
Stowarzyszenia.
Tablica Kanonierstrasse stanowi namacalny element historii naszego miasta i jest interesującą
pamiątką wzbogacającą wiedzę o okresie II Wojny Światowej na naszych ziemiach.
Romuald Szymański
