        Pierwszymi kierownikami odpowiedzialnymi za zapewnienie III Rzeszy dopływu siły
roboczej z Polski byli kolejno: Skornia i Erichsen (1941r.) Arbeitsamt był urzędem
rejestrującym wszystkie osoby polskiego pochodzenia, ,które planowano skierować do prac
przymusowych na terenie Niemiec. Mieszkańcy wzywani byli do osobistego stawiennictwa,
podczas którego podlegali rejestracji i przydzieleniu terminu wyjazdu, będącego
obowiązkowym. Nie stawienie się na wezwanie oznaczało szereg represji ze strony okupanta.
Pierwsze transporty kolejowe z Inowrocławia (ówcześnie nazywającego się Hohensalza)
odjechały 16 października 1939 roku. Liczyły one przeważnie po ok.300 osób, głównie
młodzieży do 21 roku życia i kierowane były w okolice Schneidemuhl ( z niem. Piła), Deutsch
Krone (Wałcz), do niemieckich gospodarstw rolnych oraz do zakładów przemysłowych w
Westfalii. Kolejne nasilenie wywózek miało miejsce na przełomie maja i czerwca  1940 roku.
Łącznie w okresie od października 1939 roku do stycznia 1945 przez Arbeitsamt Hohensalza
przeszło 5300 osób, z czego 2400 stanowiła młodzież przed ukończeniem 21 lat. Liczba osób
wywiezionych stanowiła 13 % ogółu mieszkańców i była najwyższym procentowym
wskaźnikiem w Polsce w okresie całej wojny, co uwzględnił ówczesny zwierzchnik rejencji
inowrocławskiej w raportach do swych przełożonych, alarmując w nich o brakach w sile
roboczej.

        21 stycznia 1945 roku miasto zdobyte zostało przez Armię Czerwoną . Dokonała tego
34 Brygada Piechoty Zmotoryzowanej (dow.N.Ochman) 12 Korpusu Pancernego Gwardii
gen.mjra N.Tieljakowa, z 2 Armii Pancernej I Frontu Białoruskiego. Smutny los zgotowany
przez  wyzwolicieli  ze wschodu nie ominął również budynku dzisiejszego Liceum, kiedy to 20
czerwca 1945 zajęły go wojska radzieckie, które dokonały w nim wielu zniszczeń i dewastacji,
rozgrabiając wszystko co miało jakąkolwiek wartość materialną. Po opuszczeniu budynku
szkoły 23.10.1945 został on przejęty przez polskie władze oświatowe, które powołały
ponownie w nim Państwowe Gimnazjum Żeńskie, które następnie od roku 1963 stało się
szkołą koedukacyjną.

         II Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej w Inowrocłwiu, do dnia
dzisiejszego spełnia swoją edukacyjną  rolę, zajmując czołowe miejsca w rankingach szkół
średnich woj. kujawsko-pomorskiego. Prace badawcze nad okresem funkcjonowania
Arbeitsamtu wymagają dalszego kontynuowania. Jedna z nieznanych tajemnic w ostatnim
okresie dzięki współpracy SHT Bastion z Dyrekcją Liceum ujrzała światło dzienne,
wzbogacając historię i zasoby szkoły o jedyny w swoim rodzaju relikt przeszłości ...

        Zapraszamy do zapoznania się z wynikami prac inwentaryzacyjnych schronu
przeciwlotniczego zlokalizowanym na terenie dawnego Arbeitsamtu. SCHRON

Marcin Mościcki
Romuald Szymański

(Absolwenci II L.O. im. Marii Konopnickiej w Inowrocławiu)

Zródła:
1.  Dzieje Inowrocławia , T.2, Warszawa -Poznań-Toruń 1982
2.  Z dziejów Kujaw. Związki i podziały w dziejach regionu , Włocławek-Inowrocław 2001
3. APB o/Ino, Archiwum Miasta Inowrocławia.