Obiekt nr X to schron przeciwlotniczy przeznaczony dla 100 osób, typu Luftschutzdeckungsgraben z okresu
okupacji hitlerowskiej, zlokalizowany na terenie działek pracowniczych położonych przy ulicy Zofiówka . W
przeszłości na ich terenie znajdował najstarszy inowrocławski cmentarz żydowski, po którym aktualnie nie
zachowały się żadne ślady istnienia, oprócz dwóch macew wkomponowanych w fundament przyległego do terenu
ogrodzenia.
Korytarz schronu, którego łączna długość wynosi 64 metry zbudowany jest z czerownej cegły, aktualnie
pokrytej białą farbą ( ). Schron przykrywa warstwa ziemi, która w zależności od ukształtowania terenu waha
się od 0,5-1,2 m. Prowadzą do niego z powierzchni dwa dwudrożne zejścia główne, w których znajdują się
należące do rzadkich elementów zachowanego wyposażenia, drewniane poręcze ( ). Korytarz główny przy
każdym z dwóch zejść rozpoczyna się śluzami ( ) ( ). W jednej z nich znajduje się energetyczna skrzynka
rozdzielcza z lat 70-tych ( ). Sklepienie obiektu tworzą dwie warstwy żelbetowych płyt o grubości 8,5 cm
każda ( ), które w miejscach załamania korytarza, wspierają się na poprzecznych wspornikach ( ),
pozwalających na zmianę ułożenia elementu. Dodatkowymi elementami służącymi do komunikacji pomiędzy
wnętrzem obiektu, a powierzchnią, są dwa pośrednie wejścia /wyjścia ewakuacyjne, znajdujące się w stropach
dwóch komór ( )( ), będących przedłużeniami dłuższych odcinków korytarza. Komory te pierwotnie służyły
zgodnie z projektem za toalety, jednak do dzisiaj nie zachowały ceglane przemurowania, tworzące niegdyś ścianki
działowe, jak również brak jest drewnianych drzwi izolujących komory od głównego korytarza ( ). Istniejąca
instalacja elektryczna jest powojenną pochodzącą z lat 70-tych, wtórnie odrestaurowaną na początku lat 90-tych
ubiegłego wieku. Na całej długości głównego korytarza, na wysokości 0,42 m znajdują się drewniane kołki
wmurowane w ścianę ( ), służące niegdyś do mocowania ławek dla chroniącej się ludności. Ewenementem
w skali obiektów występujących na terenie Inowrocławia, jest wyłożenie podłoża schronu na całej jego długości
płytkami chodnikowymi ( ).
Oceniając stan zachowania obiektu, należy rozpatrzeć go uwzględniając kilka aspektów. Pierwszym z nich
będzie ogólny stan zachowania obiektu, który został oceniony na ocenę dobrą z plusem. Składają się na nią:
czystość i odmalowane ściany (co jest zasługą trwałego zabezpieczenia obiektu przez miejscowe władze miasta
w latach 90-tych ub.wieku), stopień zawilgocenia nie powodujący zbierania się wody na podłożu korytarza, dzięki
czemu wnętrze sprawia wrażenie "suchego". Drugim kryterium podlegającemu ocenie jest wyposażenie socjalne,
które oceniono na ocenę dostateczną. Wpływ na to miały: zachowane metalowe drzwi odcinające dostęp z
zewnątrz do obiektu i głównego korytarza ( ), zachowane drzwi wewnętrzne śluzy ( ), skrzynka
energetyczna wraz z instalacją elektryczną, elementy zewnętrzne schronu w postaci zachowanych
niekompletnych (i nie wszystkich) odprowadzeń wywietrzników,tzw."kominków".Łączna ocena jaką uzyskał
obiekt to dobry miunus, w pięciostopniowej skali.
Schron nr X ul.Zofiówka
Marcin Mościcki