Przemierzając dzisiaj ulice miasta Inowrocławia, trudno sobie wyobrazić, że w nie tak odległej przeszłości
większość głównych arterii, wypełniał charakterystyczny stukot tramwajowych kół. Młodsi mieszkańcy oraz
przybywający do tutejszego kurortu kuracjusze, na próżno mogą szukać śladów małej żelaznej kolei w
przewodnikach turystycznych, w których krótkie, nierzadko lakoniczne wzmianki, nie przybliżają w pełni tematu,
bądź po prostu go omijają. Tymczasem w czasach, kiedy rozwój techniki podbijał ówczesny świat, posiadanie
nowinek technologicznych stawiało Inowrocław w prestiżowej czołówce miast, mogących szczycić się własną
miejską koleją elektryczną. Wprawnym okiem poszukiwaczy śladów przeszłości, spróbujemy odnaleźć to, co do
dnia dzisiejszego w postaci reliktów zachowane zostało na współczesnych ulicach miasta, w postaci materialnych
świadectw historii inowrocławskiej kolei miejskiej...
Gwałtowny rozwój techniki jaki miał miejsce na początku ubiegłego wieku, nie pozostał niezauważony przez
włodarzy miasta, zasiadających w inowrocławskim magistracie w roku 1912. Miasto będące jednym z wielu na
terenie ówczesnego Wielkiego Księstwa Poznańskiego zaczęło dynamicznie się rozwijać. Oto w maju tegoż roku
dzięki uzyskaniu koncesji, będącej zwieńczeniem wielu lat formalno-prawnych zabiegów radcy magistratu Paula
Baumgartena i nadburmistrza Gustawa Treiniesowa, powołano do życia Stadttische Elektrische Strassenbahn
Miejską Kolej Elektryczną ( ). Na początek zaprojektowano jeden odcinek torowiska o długości 1,8 km,
biegnący od Dworca PKP do Rynku, który następnie przedłużono do ulicy Poznańskiej (w rejon skrzyżowania z
ul. Szymborską). Jego budowę wykonało Berlińskie Towarzystwo Elektryczne. Na bazie wybudowanej w latach
1908 -1909 Elektrowni Miejskiej przy ul. Kruśliwieckiej ( dzisiaj ul. Ks. P. Wawrzyniaka) zaopatrującej ówczesny
Inowrocław w energię elektryczną, powstała zajezdnia tramwajowa, do której z ul. Dworcowej wiódł tor biegnący
środkiem ul. Grabskiego. Mówiąc pierwsza zajezdnia , musimy mieć na uwadze fakt, iż cały ówczesny tabor
szynowy składał się z czterech wozów motorowych ( )wraz z przyczepami pasażerskimi. Pierwsze jazdy próbne
pojazdów szynowych należących już teraz do nowopowstałej firmy przewozowej Stadttische Elektrische
Strassenbahn Hohensalza, rozpoczęły się 28 października, lecz mieszkańcom miasta ostatecznie oddano do
użytku linię 10 listopada 1912 roku. Pojawienie się Kolei Elektrycznej na ulicach Inowrocławia cieszyło się dużym
zainteresowaniem ze strony mieszkańców miasta oraz licznych kuracjuszy, którzy chętnie korzystali z
nowoczesnego środka lokomocji, jakim był niewątpliwie w tamtych czasach tramwaj. Tym samym wizerunek
miasta na tle innych wzrastał, bo oto obok takich miast jak m.in. Bydgoszcz, Toruń, Grudziądz, Poznań, Łódź,
posiadających komunikację tramwajową, pojawił się Inowrocław.
