STRONA GŁÓWNA
A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W Y Z
SCHRON - określenie pomieszczeniasłużącego ukryciu przed ostrzałem,zwykle podziemnego,o mocnym stropie lub sklepieniu. 
 
SCHRON BOJOWY - patrz ostróg forteczny 
 
SCHRON POGOTOWIA - w fortyfikacji nowożytnej pomieszczenie zabezpieczające załogę stanowiska ogniowego przed 
ostrzałem, umieszczone najczęściej na przedpiersiu,umożliwiające jednocześnie łatwy dostęp do tego stanjowiska. 

 
SKARPA FORTECZNA - w twierdzach i fortach mur oporowy otaczający fosę (rów forteczny) od wewnątrz stanowiący 
równocześnie oskarpowanie stoku kurtyny,bastionu itp. 
 
SŁONICZOŁO - w fortyfikacji nowożytnej samodzielny odcinek przeciwstraży w formi dwuramiennika wzniesionego jako 
przeciwwał w fosie,osłaniającego czoło bastionu. 
 
SPONSON - w fortyfikacji drugiej połowy XIX w. metalowy wykusz w typie kaponiery,opatrzony w otwory obserwacyjne i 
strzelnicze.Wznoszony najczęściej na rzucie trójkąta,półkola lub czworoboku jako dodatkowy element umożliwiający ostrzał 
skrzydłowy fosy. 
 
STOK DZIANY - wewnętrzna strona (ściana) fosy obudowana cegłą lub kamieniem. 
 
STRZAŁCZAN - dwuramiennik;jeżeli umieszczony przed czołe, bastionu nosi nazwę słoniczoła. 
 
STRZELNICA - urządzenie stanowiska obronnego,umieszczone w ścianie lub przedpiersiu,przeznaczone do prowadzenia ostrzału 
przedpola (czynnej obrony przedpola),stanowiące jednocześnie osłonę obrońcy. 

 
SZANIEC - w terminologii fortyfikacji nowożytnej określenie polowego lub doraźnie wykonanego dzieła lub elementu 
obronnego,przeważnie w postaci rowu i wału różnej konstrukcji (głównie ziemnej) i o różnym narysie.Stosownie do narysu 
rozróżnia się szańce otwarte(luneta,półksiężyc)i szańce zamknięte(reduta,fort).Szańcem zwano również niekiedy bastion.Stosowane 
były od wprowadzenia broi palnej do końca wieku XIX. 
 
SZYJA - element przedbramia w postaci ufortyfikowanego ciągu komunikacyjnego,łączący bramę obwodu warownego z 
wysuniętym na przedpole elementem lub dziełem obronnym,wzniesionym dla umocnienia bramy.Szyją nazywamy również element 
łączący wysunięte na przedpole warowni dzieło lub element obronny z głównym obwodem obronnym.Jest to teoretyczna linia narysu 
dzieła lub elementu obronnego,zwróconego lub wysuniętego w kierunku przedpola,otwartego do wnętrza dzieła warownego,łącząca 
je wzajemnie.W przypadku elementu oddzielonego lub polowego,jest to linia teoretyczna lub praktyczna,łącząca jego barki lub 
ramiona od strony zapola. 
 
ŚRÓDSZANIEC - ostatnia wewnętrzna linia obrony wzniesiona od strony zaplecza,wewnątrz dzieła lub zespołu dzieł obronnych, a
 także elementu obronnego,przystosowana do kontynuowania oporu w wypadku koniecznościopuszczenia przez załogę właściwych 
stano
wisk obronnych.