PANZERWERKE - pancerne dzieło fortyfikacyjne,niemiecka nazwa ześrodkowanego stałego punktu oporu.Wznoszono go w
postaci potężnej pionowej budowli z żelbetu i stali pancernej.
PIATTA FORMA - w fortyfikacji nowożytnej systemu bastionowego szkoły starowłoskiej bastion o spłaszczonym czole i
krótkich barkach, często też o obnizonym w stosunku do kurtyny gabarycie;umieszczany w połowie długości kurtyny,między
dwoma bastionami,celem wzmocnienia jej obrony.
POCHYLNIA - w fortyfikacji nowożytnej nasyp ziemny w postaci równi pochyłej łączącej poziom wnętrza twierdzy z koroną
wału, stanowiący ciąg komunikacyjny dla sprzętu i ludzi.
PODWALE - w fortyfikacji nowożytnej stanowisko obronne założone między scianą głównego stanowiska obronnego a fosą
umocnione przedpiersiem.Wzdłuż podwala biegła droga straży.
PODWALNIA - w fortyfikacji nowożytnej sklepiony schron murowany lub drewniany o konstrukcji zrębowej, umieszczony w
wewnętrznym stoku wału; może mieścicć działobitnie i izby forteczne.
POKOLANEK - dolna część przedpiersia, poniżej otworu strzelniczego.
POLE MARTWE - część przedpola nie pokryta ostrzałem obrońców.Może powstać w wyniku np.niedoskonałościnarysu dzieła
lub elementu obronnego,niedoskonałości urządzeń obronnych lub ukształtowania terenu.Obszar pola martwego ograniczony jest
ramionami kąta pola martwego.
POPRZECZNICA - odcinek wału wewnątrz dzieła obronnego, osłaniający część zagrożoną ostrzałemlub oddzielający sąsiednie
działobitnie.
POTERNA - inaczej POTAJNIK, murowane przejście podziemne,łączące poszczególne elementy fortyfikacji;łączące wnętrze
fortyfikacji z przedpolem,pozwalające na skryte wyjście lub wycieczkę.
PÓŁBASTION - element fortyfikacji nowożytnej o narysie połowy bastionu,składający się z jednego odcinka czoła,jednego
barku łączącego czoło z kurtyną oraz linii głowy bastionu,przybierającej w półbastionach formę skrzydła kurtyny.Półbastion
stosowany był w rogach,koronie i ostrogach jako element obrony skrzydłowej przedpola.
PROCHOWNIA - dawna budfowla fortyfikacyjna do magazynowania prochu strzelniczego i gotowych pocisków artyleryjskich.
PRZECIWSTRAŻ - słoniczoło;w fortyfikacji nowożytnej ciągły przedwał założony jako dodatkowestanowisko piechoty,
równolegle do czół bastionów,tworzący w narysie gwiazdę.
PRZEDBRAMIE - ogólne określenie elementu lub elementów obronnych wzniesionych bezpośrednio przed bramą obwodu
warownego lub na jej przedpolu,z nią połączonych i słóużących jej obronie.Najczęstszą formą przedbramia w fortyfikacji
średniowiecznej jest wysunięta ściana zaopatrzona we wrota,połączona barkami z bramą w obwodzie warownym.W celu
dodatkowego umocnienia przedbramia stosowano chodnik obronny z krenelażem,strzelnice,wykusze nadwieszone,mosty
zwodzone itp.Rozwój przedbramia prowadził do jego umacniania przez wznoszenie dodatkowego elementu obronnego
(np.baszty,rawelinu),poółączonego szyją z bramą obwodu obronnego.
PRZEDMOŚCIE - zewnętrzne,dowolne dzieło lub element obronny,przeznaczone do obrony mostu jako części szlaku
komunikacyjnego
PRZEDPOLE - przestrzeń na zewnątrz zamkniętego obwodu obronnego warowni lub położona przed frontem fortu,pozostająca
w zasięgu czynnej obrony dzieła obronnego i w związku z tym do tego celu przystosowana.W XIX w.przestrzeń przedpola, zwana
w obwarowaniach średniowiecznych fretą,a w fortyfikacji nowożytnej esplanadą,dzielona była na trzy strefy przepisami prawnymi
ograniczającymi dokonywania zmian ukształtowania terenu.
PRZEDRÓW - w fortyfikacji nowożytnej fasa usytuowana w formie rowu pomiędzy ciągłym przedwałem a przedstokiem.
PRZEDSTOK - skrajna zewnętrzna część obwodu obronnego w fortyfikacji nowożytnej,w postaci przedpiersia schodzącego
równiąpochyłą w kierunku i do poziomu przedpola.
PRZEDWAŁ - w fortyfikacji nowożytnej każdy element obronny zewnętrzny w postaci wału z przedpiersiem i ławką
strzelecką,wzniesiony pomiędzy wałem głównym twierdzy a przedstokiem.może przybierać formy:przeciwstraży lub słoniczoła
(przed czołami bastionów), rawelinu lub kleszczy (przed kurtynami) itp.
PRZELOTNIA - w fortyfikacji nowożytnej kryte przejście w obrębie twierdzy,stosowane przy weściach do schronów,
podwalniach itp.,celem obrony przed ostrzałem lub odłamkami pocisków.
PRZYCZÓŁEK MOSTOWY - dowolne umocnienie założone na przeciwległym brzegu rzeki w stosunku do własnej linii frontu:
dla strony nacierającej celeułatwieniua przeprawy;dla wojsk znajdujących się w odwrocie w celu utrudnienia przeprawy
nieprzyjaciela.
PRZYZIOM - przyziemie;najniższa kondygnacja nadziemna budynku.